Uitkijktoren aan de Waal, een knipoog naar het verleden
Op het schiereiland in de uiterwaarden bij Beuningen stond sinds 1873 een steenfabriek, dit is nu een ruïne. Op deze historische plek heeft Kien architectuur een uitkijktoren gerealiseerd.
De opdracht
Om ruimte te maken voor de Waal voerde de provincie Gelderland in dit gebied grootschalige werkzaamheden uit. Het karakteristieke cultuurlandschap werd hersteld en het gebied is met wandel- en struinpaden toegankelijk gemaakt voor het publiek.
Op het wat hoger gelegen schiereiland wilde de provincie een uitkijktoren en recreatieplek realiseren. Landschapsarchitect Dirk Oomen maakte een schetsontwerp voor de uitkijktoren. Kien architectuur kreeg de opdracht om dit ontwerp technisch uitvoerbaar te maken met behoud van de oorspronkelijke vormgeving en ontwierp een inrichtingsplan van het schiereiland.
De uitdaging
Het schetsontwerp bestond uit een bakstenen fundament met hierop houten constructiepalen, over de stabiliteit en de constructie was nog niet nagedacht. Een belangrijke randvoorwaarde was een levensduur van minstens tachtig jaar. Voor de houten kolommen moest daarom een andere oplossing worden gezocht.
De uitdaging was om de toren stabiel te maken en daarbij de rankheid en verticaliteit van het schetsontwerp te behouden, zonder dat opzichtige constructieve voorzieningen dit beeld verstoren. Een toren met alleen verticale palen zou bij de eerste storm als lucifershoutjes omwaaien.
Het resultaat
In het ontwerp is gekozen voor materialen die verwijzen naar het historische verleden van deze bijzondere plek. Het fundament is gemaakt van een robuuste handgevormde baksteen, zoals die ooit in de steenfabriek werd gemaakt. De houten kolommen zijn vervangen door stalen kolommen. Deze staalconstructie kreeg het uiterlijk van verweerd-verroest staal, een verwijzing naar de oude smalspoorlijntjes van de steenfabriek. Op het uitkijkplateau zijn gekloofde kastanjehouten palen gebruikt. De uitkijktoren past hierdoor goed in zijn natuurlijke omgeving.
De ingang van de trap bevindt zich aan de westzijde. Bij eventueel hoogwater kan het stuwende water van de Waal vanuit het oosten geen schade kan aanrichten aan de toren. In het bakstenen fundament zijn vleermuiskasten geïntegreerd.
Voor de stabiliteit van de toren is gekozen voor een staalconstructie waarbij grote stabiliteitskruizen zijn vermeden. Twee slanke ringen zorgen nu voor de stevigheid in de constructie. De holle stalen kolommen zijn vanbinnen opgevuld zodat er bij vorst geen schade kan ontstaan door het wassende water.
De uitkijktoren is bereikbaar via een voetpad van ‘Waaltjes’, dit zijn klassieke slanke straatstenen die gefabriceerd werden door steenfabrieken aan de oevers van de Waal. Met kastanjehouten bankjes, picknicktafels, fietsenrekken en een kijkvenster is de buitenruimte verder aangekleed. De ruïne naast de uitkijktoren is hier en daar hersteld, zodat er banken en tafels zijn ontstaan om te recreëren.
Het schiereiland was een kale windering plek. Door aanplant van bosschages is het nu een plek waar je in de zon en luwte kan vertoeven. De bosschages zijn zo gepland dat er mooie doorkijkjes zijn ontstaan naar het omringende landschap. De aangelegde boomstronken, stapstenen en hoogteverschillen op het terrein, nodigen uit om te klimmen en te klauteren. Kortom: een fijne plek om even neer te strijken tijdens een wandeling of fietstocht langs de Waal.